Free Essay

Rederijkerskamers in de Twee Gouden Eeuwen

In: Historical Events

Submitted By Derkdehaan
Words 2998
Pages 12
Paper Twee Gouden Eeuwen
Derk de Haan
4012054
Woorden: 2152

Rederijkers en hun invloed op de Nederlandse literatuur

De Gouden Eeuwen in de Nederlanden hebben enorm veel voort gebracht. De Nederlanden als kleine staat heeft grote veranderingen en innovaties gebracht die door de hele wereld bekend zijn. Op het gebied van cultuur maakten de Nederlanden grote sprongen in de periode 1450-1650. Niet alleen schilderkunst maar ook literatuur, muziek en toneel floreerde in deze periode. De gilden kregen een rol als opleidingscentra, productiecentra en een garantie voor goede kwaliteit. Iedere artistieke tak had zijn eigen gilde. In de periode 1450-1650 was er sprake van een enorme toename in de boekproductie. Hiermee gepaard kwamen er ook steeds meer uitgevers, drukkers en schrijvers. Men kan spreken van de Gouden Eeuw(en) van de drukkunst. Wat was de oorzaak van deze ontwikkeling en wat voor rol hebben de rederijkers als literaire gilde hierin gespeeld? Ik ga dit stuk schrijven aan de hand van de probleemstelling ‘Hebben de rederijkers in de periode 1450-1650 een significante rol gespeeld in de ontwikkeling van creatieve industrie in de Nederlanden, in bijzonder op het gebied van literatuur?’. Ik zal de andere factoren in deze ontwikkeling belichten en vervolgens het aandeel van de rederijkers hierin beschrijven. In dit onderzoek ga ik voornamelijk uit van bronnen over de twee grote drukkunst centra in deze periode, Antwerpen en Amsterdam.

Waarom sprak men eigenlijk van de Gouden Eeuw van de drukkunst? In deze periode was er sprake van een verhoogde interesse in boeken en andere gedrukte werken. Deze verhoogde vraag had dus als gevolg dat er een stijging was in de kwantiteit van gedrukt materiaal en daarmee ook een stijging van het aantal producenten. Niet alleen de kwantiteit maar ook de kwaliteit van het drukwerk maakte sprongen in deze periode. Deze ontwikkeling bleef niet beperkt tot de Nederlanden. De vraag naar drukwerk was internationaal en de relatieve vrijheid die in de Nederlanden bestond rondom het drukken zorgde ervoor dat drukwerk een belangrijk export product werd. De toename van drukkunst had ook te maken met de ontwikkeling van de drukpers in Europa in 1453. Er zijn dus een groot aantal factoren waardoor de ontwikkeling van de drukkunst mogelijk werd gemaakt. De vraag echter is wat voor rol hebben de rederijkers gespeeld in deze factoren? De rederijkers vonden hun oorsprong in de zuidelijke Nederlanden rondom het jaar 1450. Er bestaat nog steeds discussie over of dit de eerste officiële literaire genootschappen waren. De vorm en rol van de rederijkers waren gebaseerd op de Puys, voor sommige historici een van de eerste literaire genootschappen. Deze rederijkers waren niet slechts schrijvers of andere literaire vakmannen. Kustenaars, priesters, schoolmeesters en ambachtsmeesters namen ook deel aan de rederijkers en hadden hier zelfs een groot aandeel in. Deze plurifomiteit van beroepen zal ook in latere rederijkerskamers blijven bestaan. Een stad had zelden één rederijkerskamer. Dit was vanwege het feit dat competitie een groot onderdeel was van de vroege rederijkerscultuur. Ondanks het competitieve was er ook sprake van het delen van informatie en vernieuwingen. Hierdoor was er sprake van innovatie en ontwikkeling binnen de dicht en toneelkunst. Een grote factor waardoor de rederijkerscultuur kon floreren in de periode 1440-1466 had te maken met de vrede die heerste in de Nederlanden. Door vrede kwam er stabiliteit die vrije uitwisselingen en contacten mogelijk maakten. Dit zorgde voor een wijde verspreiding van rederijkerskamers door de zuidelijkere Nederlanden. Antwerpen was de belangrijkste stad in de zuidelijke Nederlanden voor de drukkunst. Antwerpen was in deze periode de metropool van de zuidelijke Nederlanden. Het had geen politieke plichten maar was wel het centrum van de handel. Als stapelmarkt van Europa, kreeg Antwerpen veel invloeden van buitenaf in de vorm van handelsrelaties en immigranten. Dit goldt ook voor de drukkunst. Door de mindere mate van censuur in vergelijking met andere landen, werd Antwerpen een belangrijk centrum voor moeilijk te drukken literatuur. Met de komst van de Reformatie werd een groot aandeel van Lutherse Bijbels, andere vertalingen van de Bijbel, traktaten en pamfletten gedrukt in de Scheldestad. De nieuwe en groeiende vraag naar drukwerk moest beantwoord worden. Dit leidde tot een constante groei van drukkers in de periode 1500-1570. In deze periode is het aantal boekdrukkers en uitgevers ongeveer vervijfvoudigd. In deze periode van economische groei, moest de bevolking van Antwerpen het nodigen bijbenen om niet de controle te verliezen over hun eigen stad. In de zestiende eeuw werd er dan ook veel aandacht besteed aan het onderwijs. Opleiding en scholing waren belangrijk geworden in de economische opmars. Er was een onderwijsnet aanwezig in Antwerpen, verdeeld in lager en hoger onderwijs. Het lager onderwijs was elementair, je leerde er lezen en schrijven. Dit werd verstrekt in particuliere scholen waarvan de onderwijzers onderdeel waren van een aparte gilde. Het hoger onderwijs werd gegeven op vijf paapse scholen waar men onder andere Latijn leerden. Deze toename in onderwijsaanbod had een directe invloed op de cultuur en ontwikkelingspeil van de Antwerpse bevolking. Hiermee gepaard gaat een vergrote vraag naar boeken en andere literair en cultureel werk. De rol van de rederijkers in deze factoren is niet helemaal duidelijk. Het bestaan van de rederijks is namelijk niet direct gekoppeld aan een toename van vraag naar drukkunst.
Toch hebben de rederijkers een rol vervuld in zowel de komst van het reformatiedrukwerk en de ontwikkeling van het onderwijsnetwerk. Het wordt algemeen aangenomen dat de rederijkers een groot aandeel hebben in de creatie van het geestelijke klimaat in Antwerpen in deze periode. Dit geestelijke klimaat was bevorderend voor de ontvangst van het reformatorisch gedachtegoed. Van de toneelstukken en dichtwerken uit deze periode besteden een groot aantal aandacht aan religieuze problematiek. De rederijkers worden geïdentificeerd met de stedelijke middenklasse op het gebied van denkwereld en cultuur. Deze denkwereld kwam tot uiting in de stukken en daaruit kwam naar voren dat men geen vrede meer nam met de bemiddelende rol van de kerk. Echter benadrukten de rederijkers het geloof in Jezus en het lezen van de Bijbel. Ondanks dit braken vrij weinig rederijkers officieel met de Katholieke Kerk uit angst voor vervolging. Op het gebied van het onderwijsnetwerk was de invloed van de rederijkers voornamelijk op het gebied van onderwijzen. Personen met verschillende beroepen waren lid van de kamers waaronder dus ook een aantal leerkrachten. Dit waren dan wel leerkrachten of onderwijzers die in het hoger onderwijs les gaven. Het lager onderwijs was verenigd in haar eigen gilde. De rederijkers hebben in deze periode voornamelijk een bijdrage geleverd aan de appreciatie van de kunst in het algemeen. De opvoeringen van klassieke stukken, opvoeren en schrijven van gedichten en het aankaarten van maatschappelijke, religieuze en esthetische onderwerpen. De rederijkers brachten de kunst naar de burger. De rederijkers stonden ook in het teken van het bevorderen van de welbespraaktheid, de waardering van taal op zichzelf. Zij stelden hierbij ook regels op voor de geschriften, met name voor de dichtkunst. Dit was niet gebaseerd op innerlijke kenmerken maar juist op de uiterlijke vorm. De rederijkers probeerden op deze manier een vaste kwaliteit en structuur te bewerkstelligen. De rederijkerskunst was geen persoonlijke expressie maar gemeenschapskunst. Kunst voor de gemeenschap waaruit de meningen en frustraties van de samenleving naar voren kwamen.Het precieze aandeel wat dit heeft geleverd in de toename van de vraag naar drukwerk en daaraan verbonden economie is niet duidelijk.
De rederijkerskamers waren pas later ingetreden in de noordelijke Nederlanden, circa 1480, en waren sterk beïnvloed door hun zuiderburen. Na 1480 begon het aantal rederijkerskamers enorm toe te nemen in de noordelijke Nederlanden. Deze waren voornamelijk in Zeeland en Holland gestationeerd. De kamers vestigden zich in steden en dorpen waar veel activiteit was op het gebied van handel, productie of bestuur. Er ontstond een hecht netwerk tussen de verschillende kamers in de kleinere dorpen en steden. Door dit netwerk en het daarbij horende contact met de grotere steden, zorgde voor een verstedelijking van het ‘platte land’. Voor het meest verstedelijkt gebied van de noordelijke Nederlanden, Holland en Zeeland, had de komst van de rederijkers een nog significanter impact. Ook hier werd een innig rederijkerskamernetwerk ontwikkeld die de grootste steden verbond met elkaar op cultureel en intellectueel gebied, wat zorgde voor een toename in cultuurproductie. Niet alleen Noord Nederlandse steden maar ook verschillende Vlaamse steden en dorpen werden betrokken bij deze culturele ruimte. Met de ontwikkeling van deze infrastructuur ontstond ook het netwerk van drukkers en boekhandelaren dat na 1585 het belangrijkste drukkunst netwerk in Europa zal worden.
De Noordelijke rederijkerskamers hadden veel gemeen met hun zuiderlijke voorgangers. Met val van Antwerpen waren veel van deze zuiderlijke rederijkers als immigranten naar het noorden gekomen, met name Amsterdam. In vrijwel alle steden werden de immigranten niet opgenomen in de rederijkerskamers dus waren deze genoodzaakt om zelf kamers op te richten. De bekendste hiervan is ‘Het Wit Lavendel’. Deze kamer bestond volledig uit immigranten. Vanaf 1560 begon de trend wel in het zuiden om meer te publiceren maar doordat het centrum verschoof naar het noorden, hebben deze rederijkers meer toegevoegd. Het aantal gedrukte werken en de vraag erna groeide sterk in deze periode. Rederijkers profiteerden hiervan door meer eigen stukken zoals gedichten maar ook natuurwetenschappelijke stukken te laten produceren. Rederijkers begonnen zich ook actief te bemoeien met het drukken van pamfletten en ander gelegenheidsdrukwerk. Hierin vervulde zij voor een breed publiek de rol van commentator van nieuwsfeiten. De rederijkers in het noorden hebben dus wel degelijk een rol gespeeld in de productie van literaire werken die vervolgens gedrukt werden.
Het rederijkersmilieu in de noordelijke Nederlanden moet worden gezien als een maatschappelijk netwerk waarin kennis uit de wereld van wetenschap en geleerdheid worden om gezet in de volkstaal. Hiermee werd ook de volkstaal verder ontwikkeld zodat het gebruikt kon worden als instrument voor de verwerking en de verspreiding van wetenschappelijke kennis. Oud en nieuw werd gecombineerd in een nieuw geluid. Men zorgde ervoor dat meer burgers zich gingen bemoeien met de culturele en literaire werken. De rederijkerskamers vormden een belangrijke netwerk van geletterden en algemene cultuur van intellectuelen. Het vormde een belangrijke stimulans voor wetenschappelijke activiteiten. De wetenschappelijke en culturele literatuur werd toegankelijker en meer verspreid van voor de netwerken van rederijkers. Daarnaast waren de rederijkers ook belangrijk in de verspreiding van muziek, toneel en andere culturele zaken. Veel rederijkers schreven naast dichtkunst ook toneelstukken of muziek. Op het gebied van de culturele sector hebben de rederijkers dus een aanzienlijke rol gespeeld. Wederom is de directe rol van de rederijkers in de ontwikkeling van de literatuur niet duidelijk vast te stellen. Het grote verschil tussen de noordelijke en zuidelijke kamers is toch wel dat in het Noorden een hechter netwerk bestond tussen de kamers en tussen de kamers en de samenleving. De noordelijke rederijkers hebben daardoor veel meer invloed gehad op de literatuur dan in het zuiden. De rederijkers zetten ook de ontwikkeling van het drukkunst netwerk op waarvan ze vervolgens zelf ook gebruik van maakten. Men kan stellen dat in de tweede periode van de Gouden Eeuw van de boekdrukkunst de rederijkers een grote rol hebben gespeeld in de ontwikkeling en verbreiding van de literaire cultuur. Toch is het dat door de ontwikkeling die daarvoor plaatsvonden in het zuiden en de kennis immigratie voor en voornamelijk na 1585, grote stappen al gezet waren voor de Noordelijke rederijkerskamers. Naar mijn mening is de rol van rederijkers moeilijk te bepalen. Er zijn geen concrete cijfers over wat nou daadwerkelijk het aandeel van rederijkers was in de verspreiding van cultuur, kennis en kunde. Echter door de vernieuwingen in literatuur en andere culturele velden die ontstonden en ontwikkeld werden in de rederijkerskamers, hebben de rederijkers naar mijn mening wel een grote rol gespeeld in de ontwikkeling van de culturele sector. De cultuur en literatuur werd naar de ‘gewone’ burger gebracht waardoor een toename kwam in behoefte aan literaire werken en culturele werken. De grootste factoren achter de explosie van creatieve industrie in de Twee Gouden Eeuwen is naar mijn mening voornamelijk toe te wijzen aan de enorme economische expansie en de daarmee gepaarde invloeden van buitenaf. De komst van immigranten, kennis en vaardigheden die de handel met zich meebracht hebben voornamelijk een invloed gehad op de creatieve industrie. Toch ben ik van de mening dat de rederijkers zeker een rol hebben gespeel in het ontwikkelen en verbreiden van de literatuur in deze creatieve industrie.

Bronnenbijlage

Bron 1: Professionele status van de leden van De Corenbloem, Brusselse rederijkerskamer 1548-1585

Sector | De Corenbloem (1548-1585) | TOT | % | Ambachtelijke beroepen | Eén bakker, twee beenhouwers, twee brouwers,één glasschrijver, twee harnasmakers, twee huidenvetters,één kleermaker, twee kousmakers, tweemesmakers, één molenaar, één peltier, één schrijnwerker,één steenhouwer, achttien tapissiers, éénvolder, één zeeldraaier | 39 | 43,8 | Kunstnijverheid | Twee borduurwerkers, vier goudsmeden, zes schilders | 12 | 13,5 | Intellectuele beroepen | Twee apothekers, één chirurgijn/barbier, één procureur | 4 | 4,5 | Handel en transport | Vijftien koopmannen (twee ‘op Engeland’, één oostersegoederen, zes wollen lakens, vijf zijdelakens,één wijn), elf kremers, drie kruideniers, twee oudkleerkopers,één vettewarier | 32 | 36,0 | Overheid en administratie | - | 0 | 0 | Militairen | - | 0 | 0 | Overige | Eén lakei van Maria van Hongarije, één ‘boucxkoys’ | 2 | 2,2 | Totaal | | 89 | 100 |

Bron 2 : Boekdrukkers en uitgevers (gegevens Voet) en globale tewerkstelling (gegevens Van den Branden) in Antwerpen, 1500-1600

Bron 3 : Schatting aantal actieve kamers per periode (=5 jaar), 1479-1649

Bron 4: consumptie van gedrukte boeken jaarlijks per capita Area | 1454– 1500 | 1501– 1550 | 1551– 1600 | 1601– 1650 | 1651– 1700 | 1701– 1750 | 1751– 1800 | Great Britain | 2.0 | 14.6 | 27.3 | 80.0 | 191.8 | 168.3 | 192.0 | Ireland | 0.0 | 0.0 | 0.1 | 3.8 | 14.2 | 61.7 | 77.7 | France | 3.2 | 29.9 | 33.7 | 52.2 | 70.1 | 58.7 | 117.9 | Belgium | 4.7 | 17.7 | 48.2 | 33.2 | 73.6 | 30.7 | 44.5 | Netherlands | 7.9 | 14.2 | 33.5 | 139.0 | 259.4 | 391.3 | 488.3 | Germany | 4.1 | 21.2 | 43.4 | 54.0 | 78.7 | 99.7 | 122.4 | Switzerland | 9.3 | 48.1 | 78.5 | 9.3 | 14.6 | 14.2 | 32.3 | Italy | 6.8 | 21.3 | 51.0 | 42.1 | 56.3 | 48.4 | 86.5 | Spain | 0.9 | 4.2 | 4.3 | 8.8 | 14.3 | 18.5 | 28.3 | Sweden | 0.2 | 0.8 | 1.1 | 39.7 | 58.5 | 83.8 | 208.9 | Poland | 0.0 | 0.2 | 0.5 | 5.7 | 6.2 | 9.9 | 22.5 | Resta | 0.0 | 1.1 | 1.5 | 2.0 | 4.5 | 4.8 | 17.5 | Russia | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.1 | 0.8 | 5.8 | Western Europe | 3.1 | 17.5 | 29.1 | 40.6 | 66.7 | 66.7 | 122.4 | Coefficient of variation | 1.06 | 1.05 | 1.00 | 1.06 | 1.16 | 1.33 | 1.13 |

Bron 5: Productie van gedrukte boeken per halve eeuw.

Area | 1454– 1500 | 1501– 1550 | 1551– 1600 | 1601– 1650 | 1651– 1700 | 1701– 1750 | 1751– 1800 | Great Britain | 208 | 2,807 | 7,999 | 32,912 | 89,306 | 89,259 | 138,355 | Ireland | 0 | 0 | 4 | 268 | 1,341 | 8,586 | 17,598 | France | 2,861 | 34,736 | 39,084 | 61,257 | 85,163 | 73,631 | 157,153 | Belgium | 394 | 1,963 | 5,720 | 4,334 | 7,203 | 3,016 | 4,817 | Netherlands | 473 | 1,045 | 2,842 | 15,009 | 30,149 | 40,950 | 53,063 | Germany | 3,227 | 15,603 | 32,112 | 40,553 | 57,708 | 78,205 | 116,814 | Switzerland | 400 | 3,312 | 5,786 | 1,988 | 1,656 | 1,277 | 4,615 | Italy | 4,532 | 16,719 | 41,641 | 35,067 | 43,293 | 37,930 | 75,500 | Spain | 463 | 2,205 | 2,306 | 4,631 | 7,088 | 9,124 | 16,304 | Sweden | 6 | 34 | 49 | 2,080 | 3,756 | 6,654 | 21,305 | Poland | 1 | 63 | 146 | 1,807 | 2,062 | 3,468 | 9,208 | Rest | 22 | 530 | 718 | 1,000 | 2,310 | 2,974 | 14,067 | Russia | 0 | 0 | 0 | 123 | 165 | 1,275 | 12,367 | Total | 12,589 | 79,017 | 138,427 | 200,906 | 331,035 | 355,073 | 628,801 |

Literatuurlijst: * Van Bruaene, A., Om beters wille. Rederijkerskamers en de stedelijke cultuur in de Zuidelijke Nederlanden (1400-1650)(Amsterdam 2008). * Knuvelder, G., Handboek tot de geschiedenis der Nederlandse letterkunde. Deel 1 (Den Bosch 1978). * Van Dixhoorn, A., Lustige geesten. Rederijkers in de Noordelijke Nederlanden (1480-1650) (Amsterdam 2009). * Marnef, G., Antwerpen in de tijd van de Reformatie. Ondergronds protestantisme in een handelsmetropool 1550-1577(Antwerpen 1996). * Frijhoff, W. en Spies, M., 1650. Bevochten eendracht (Den Haag 2000). * Bruringh, E. en Van Zanden, J., Charting the “Rise of the West”: Manuscripts and Printed Books in Europe, A Long-Term Perspective from the Sixth through Eighteenth Centuries (Utrecht 2009).

--------------------------------------------
[ 1 ]. Van Bruaene, A., Om beters wille. Rederijkerskamers en de stedelijke cultuur in de Zuidelijke Nederlanden (1400-1650)(Amsterdam 2008)27-28.
[ 2 ]. Zie Bron 1.
[ 3 ]. Van Bruaene, Om beter wille, 42-50.
[ 4 ]. G. Marnef, Antwerpen in de tijd van de Reformatie. Ondergronds protestantisme in een handelsmetropool 1550-1577(Antwerpen 1996)65-71.
[ 5 ]. Zie Bron 2.
[ 6 ]. Marneff, Antwerpen, 61-63.
[ 7 ]. Ibidem, 57.
[ 8 ]. Ibidem, 57-60.
[ 9 ]. Ibidem, 62.
[ 10 ]. G. Knuvelder, Handboek tot de geschiedenis der Nederlandse letterkunde. Deel 1 (Den Bosch 1978) 365-371.
[ 11 ]. A. van Dixhoorn, Lustige geesten. Rederijkers in de Noordelijke Nederlanden (1480-1650) (Amsterdam 2009) 35-36.
[ 12 ]. Zie Bron 3.
[ 13 ]. Van Dixhoorn, Lustige geesten, 50-53.
[ 14 ]. Ibidem, 45-54.
[ 15 ]. Zie bron 5
[ 16 ]. Van Dixhoorn, Lustige geesten, 284-287.
[ 17 ]. Zie bron 4.
[ 18 ]. Van Dixhoorn, Lustige geesten,288-291.
[ 19 ]. W. Frijhoff en M. Spies, 1650. Bevochten eendracht (Den Haag 2000) 446-450.
[ 20 ]. Zie bron 5.
[ 21 ]. Zie bron 5.
[ 22 ]. Van Bruaene, Om beter wille, 123.
[ 23 ]. Marneff, Antwerpen, 61.
[ 24 ]. Van Dixhoorn, Lustige geesten,42.
[ 25 ]. E. Buringh en J. Van Zanden, Charting the “Rise of the West”: Manuscripts and Printed Books in Europe, A Long-Term Perspective from the Sixth through Eighteenth Centuries (Utrecht 2009) 422.
[ 26 ]. Buringh, Van Zanden, Charting the “Rise of the West”, 418.…...

Similar Documents

Free Essay

Modelo de Negocios de Netflix

...Caso: El modelo de negocios de Netflix 1. ¿Qué tan poderosas son las fuerzas competitvas en la industria de la renta de películas? Elaboren el análisis basándose en el modelo de diamante de Porter para dar soporte a su contestación. Netflix se posee fuerza competitiva interesante al tener un buen balance según el análisis de Porter. Al tener una fuerza media con los proveedores, donde cada uno de ellos posee sus propios artículos (películas), que son únicos e irrepetibles, pero, por ser una gran industria, se tiene la posibilidad de elección, teniendo un equilibrio hablando de proveedores. Existen varios productos sustitutos como:  la compra de películas en tiendas  la renta de películas físicas como Blockbuster  televisión en línea como Hulu La ventaja sobre los demás es que es una subscripción mensual, contra, la renta por producto, dándole una ventaja al producto. Entre los puntos en los que se ve en desventaja, es que el cliente debe poseer un equipo con la capacidad de sintonizar su servicio (pc, smartv, tablet pc, internet) y que el cliente, tiene un gran variedad de opciones para escoger; por lo cual, el cliente tiene mayor fuerza que la empresa. 2. ¿Cuáles son las fuerzas que están conduciendo el cambio en la industria de renta de películas?, ¿Los impactos combinados de estas fuerzas conductoras son favorables o desfavorables en términos de sus efectos sobre la rivalidad competitiva en la industria y la rentabilidad futura de la misma? Al generar nuevos productos......

Words: 1092 - Pages: 5

Free Essay

Lang Leve de Lezer

...Taalkunde | | | | | | | Lang leve de lezer | Een literatuurstudie naar de populariteit van lezen als vrijetijdsbesteding bij Nederlandse en Amerikaanse studenten. | | | Groepsproject Informatiebronnen en Academische Schrijfvaardigheid | | Lieze HARDY | Rebecca JONCKHEERE | Hendrik PONNET | Heidi SCHOUPS | | Docent: Mariet Raedts | Academiejaar 2011-2012 | * Inhoudsopgave * Inhoudsopgave 2 1 Inleiding 3 2 Onderzoeksontwerp 5 3 Bespreking van de resultaten 7 3.1 De populariteit van lezen bij studenten 7 3.1.1 De huidige populariteit van lezen bij studenten 7 3.1.2 Een evolutie in het leesgedrag bij studenten in de afgelopen 20 jaar 8 3.2 De populariteit van genres en auteurs 10 3.3 Factoren die leesattitude en leesgedrag beïnvloeden 13 3.4 Leesbevorderingsprojecten in Nederland en de Verenigde Staten 16 4 Conclusie en discussie 18 Referentielijst 19 Bijlagen 21 Bijlage 1: lijst van de geraadpleegde catalogi en databanken 22 Bijlage 2: lijst van de gebruikte zoektermen 23 Bijlage 3: inhoudsfiches 24 Inleiding “Because in my limited experience as a teacher, I’ve noticed in the last 10 years that students are no less intelligent, no less ambitious but there are two big differences: Reading habits have slipped, along with general knowledge. You can quote me on this: You guys don’t know anything.” (Bauerlein, 2004) De jeugd leest niet meer, daar zijn veel mensen het......

Words: 14202 - Pages: 57

Free Essay

De Dicto vs de Rea

...“De dicto” is a term which means “ of the word” where “de re” is a term which means “of the thing”. We use these two distinctions to express ourselves in a more intentionally accurate way. For example, Mary Jane Watson, Peter Parker’s love interest, believes that Spider Man can crawl on walls. Mary Jane believes the statement is true “de re” because Spider Man can crawl on walls and “de dicto” because Mary Jane believes those words are true. However, Peter Parker is Spider Man which means that the names “Spider Man” and “Peter Parker” pick out the same one person or thing. With that, I can restate the proposition as Mary Jane Watson, Peter Parker’s love interest, believes that Peter Parker can crawl on walls. However now Mary Jane believes this statement is false “de dicto” and true “de re”. It is false “de dicto” because Mary Jane does not know the words to be true; she is not aware that Peter Parker and Spider Man are the same one person or thing. Nevertheless the restated proposition is true “de re” because Spider Man and Peter Parker are the same one person and since Spider Man can crawl on walls it must be true that Peter Parker can crawl on walls. Other terms that we use to clearly state our intention are rigid designators, both temporal and modal. They are terms designed to refer, denote or pick out the same thing in all possible worlds. It only refers to that thing in worlds where it exists and does not refer to anything else in worlds where it does not exist. For......

Words: 1090 - Pages: 5

Free Essay

Guia de Estudio de Mercado

......................................4 II.- ¿QUÉ ES UN ESTUDIO DE MERCADO? ......................................................................................5 II.1.- DEFINICIÓN DE ESTUDIO DE MERCADO. .................................................................... 6 II.2.- OTROS CONCEPTOS CLAVES....................................................................................... 7 II.2.1.- PÚBLICO OBJETIVO O TARGET GROUP.............................................................. 7 II.2.2.- SEGMENTACIÓN DEL MERCADO.......................................................................... 8 II.2.3.- VARIABLES DE SEGMENTACIÓN. ....................................................................... 10 III.- ¿PARA QUÉ SIRVE UN ESTUDIO DE MERCADO? ................................................................14 III.1.- UTILIDAD DEL ESTUDIO DE MERCADO..................................................................... 15 III.2.- UTILIDAD EN FUNCIÓN DEL CICLO DE VIDA DEL PRODUCTO Y DE LA EMPRESA. ................................................................................................................................................ 15 III.2.1.- FASE DE LANZAMIENTO. .................................................................................... 15 III.2.2.- FASE DE CRECIMIENTO Y MADUREZ................................................................ 19 IV.- ¿CÓMO SE HACE UN ESTUDIO DE MERCADO?.........................................................

Words: 426 - Pages: 2

Free Essay

Hoe Kan de Prijsperceptie Van de Plus-Supermarkten Beïnvloed Worden?

.......................................................................... 26 > 6.2.6. Buitenreclame ........................................................................................... 26 > 6.2.7. Productcommunicatie .............................................................................. 26 6.3. Mediaselectie ................................................................................................................ 27 > 6.3.1. Libelle & Margriet...................................................................................... 27 > 6.3.2. Ouders van Nu & Kinderen ...................................................................... 28 > 6.3.3. De Telegraaf, AD, Sp!ts & de Volkskrant ................................................ 28 > 6.3.4. de Stentor, de Gelderlander, Brabants Dagblad & BN/De Stem ........... 28 > 6.3.5. Nederland 1, Rtl4 & SBS 6 ....................................................................... 29 > 6.3.6. Radio 538, Radio 3FM, SkyRadio & Q-music ......................................... 29 > 6.3.7. Facebook & Twitter................................................................................... 29 7. Belichting operationele zaken veranderde marketingcommunicatie 7.1. Planning......................................................................................................................... 30 & 31 7.2. Budgetanalyse ........................................................................................................

Words: 17887 - Pages: 72

Free Essay

Sistema de Archivo de Linux

...1.- ¿Es cada uno de lo siguiente una ruta absoluta, una ruta relativa, o una nombre de archivo simple? a. milk_co Nombre de archivo b. correspond/business/milk_co Ruta relativa c. /home/max Ruta relativa d. /home/max/literature/promo Ruta relativa e. .. No es nada f. letter.0610 Nombre de archive 2. Enumerar los comandos que puede utilizar para realizar estas operaciones: a. Haga su directorio home el directorio de trabajo b. Identifique el directorio de trabajo cd, pwd 3.- Si el directorio de trabajo es / home / max con una literatura subdirectorio llamado, dar tres conjuntos de comandos que puede utilizar para crear un subdirectorio clásicos nombrados en virtud de la literatura. También dé varios conjuntos de comandos que puede utilizar para quitar el directorio de los clásicos y su contenido. 1. mkdir /home/max/literature/classics 2. mkdir ~max/literature/classics 3. mkdir ~/literature/classics 4.- Las pantallas de utilidad df todos los sistemas de ficheros montados junto con información sobre cada uno. Utilice la utilidad de df con la opción (legible)-h para responder a las siguientes preguntas. A. ¿Cuántos sistemas de archivos se montan en el sistema Linux? B. ¿Qué sistema de archivos almacena el directorio de inicio? C. Suponiendo que su respuesta a ejercer 4a es dos o más, intento de crear un vínculo físico a un archivo en otro sistema de archivos. ¿Qué mensaje de error hacer se obtiene? ¿Qué sucede cuando se intenta crear un enlace......

Words: 1347 - Pages: 6

Free Essay

Leisure de Kuip Rotterdam

...Maurice Gerritsma 2191099 28-2-2014 [Geef de titel van het document op] [Geef de ondertitel van het document op] Maurice Gerritsma De Kuip Inleiding De keuze voor mijn leisure-opdracht is gevallen op De Kuip. Bij het zoeken naar een onderwerp heb ik gekeken naar mijn eigen interesses. Ik kwam daarbij al snel uit bij het voetbal. Als Feyenoord-fan is dit dan ook de uitgelezen kans om me eens meer te verdiepen in het stadion, en vooral de plannen van het stadion voor de toekomst. Ondanks het aantal grote artiesten die in het verleden in de Kuip een optreden hebben gegeven, staat De Kuip de afgelopen jaren bekend als een Voetbalstadion, maar ook niet meer dan dat. Hoe komt dit? Hoe kan dit worden opgelost? En wat zijn de plannen voor de toekomst? Aan de hand van deze vragen ben ik onderzoek gaan zoen. Mijn bevindingen heb ik in dit rapport uitgewerkt. Ondanks dat ik hier een boek over zou kunnen schrijven heb ik het verslag moeten beperken tot 4 pagina’s. Mijn eigen visie heb ik als bijlage toegevoegd. Algemeen Op 23 Juli 1936 is Stadion Feijenoord opgeleverd. Door de opvallende architectuur werd het stadion al snel ‘De Kuip’ genoemd. Het stadion bood plaats aan ongeveer 65.000 toeschouwers. De meeste bezoekers op één dag was in 1968, waar de wedstrijd Feyenoord-Twente bijna 65.500 bezoekers trok. Rond de jaren 80 in de vorige eeuw ontstonden de eerste twijfels over de Kuip. Er was veel achterstallig onderhoud en het stadion was slechts aan één zijde......

Words: 2199 - Pages: 9

Free Essay

Sistema de Gestion de Almacenes

...y Sistema de Información en Gestión de Almacenes 1ª Sesión: FUNCIONES Y OBJETIVOS EN LA GESTIÓN DE ALMACENES 1ª Sesión: Funciones y objetivos en la gestión de almacenes Índice de la sesión 1.1 Presentación del módulo automatización y sistema de información en gestión de almacenes 1.2 Planteamiento de un caso práctico: Diseño de un Almacén 1.3 Definición de almacén y tipos de almacenes 1.4 Medios auxiliares de carga (MACs) Maestria en Supply Chain Automatización y Sistemas de Información en Gestión de Almacenes Nº Entrega: 1 Pág. 2 1ª Sesión: Funciones y objetivos en la gestión de almacenes Presentación del Profesor Jesús Majem Tarruella Ingeniero Industrial Superior por la UPC, Master de Administración de Empresas (MBA) por EAE, Master en Logística Integral por el ICIL. Quince años de experiencia como consultor de empresas Doce como socio de AB Brain, Ingeniería Logística. Especialista en SCM y Logística. Datos de contacto: jmajem@abbrain.com Skype: jmajemt Linkedin: Jesús Majem Maestria en Supply Chain Automatización y Sistemas de Información en Gestión de Almacenes Nº Entrega: 1 Pág. 3 1.1 Presentación del módulo sistemas de información en Gestión de Almacenes Maestria en Supply Chain Automatización y Sistemas de Información en Gestión de Almacenes Nº Entrega: 1 Pág. 4 1.1 Presentación del módulo Gestión de Almacenes 1.- Objetivos y premisas VIDEO ALMACÉN IKEA Maestria en Supply Chain Automatización y Sistemas de......

Words: 6485 - Pages: 26

Free Essay

Sistemas de Control de Gestion

...naturaleza de los sistemas de control de gestión El objeto de este libro es la implantación de estrategias. En particular, se aportan conocimientos, ideas y habilidades analíticas relacionadas con la forma en que los directores ejecutivos diseñan e implantan los sistemas gerenciales permanentes con los que planean y controlan el desempeño de la empresa. Los elementos de los sistemas de control de gestión son: planeación estratégica, presupuestación, asignación de recursos, medición del desempeño, evaluación y recompensas, designación de centros de responsabilidad y fijación de precios de transferencia. El libro se centra en los conceptos de estrategia, comportamiento organizacional, recursos humanos y responsabilidad gerencial. Ejercer el control administrativo es una obligación de cualquier organización descentralizada. Por un lado, se afirma que los sistemas de control de gestión tienen que concordar con la estrategia de la empresa. Esto significa que la estrategia se establece primero a través de un proceso formal y racional, y que luego ésta dicta el diseño de los sistemas administrativos de la empresa. Otra opinión es que las estrategias surgen por experimentación, sobre la cual influyen los sistemas administrativos de la empresa. Desde este punto de vista, los sistemas de control de gestión afectan el desarrollo de las estrategias. Vamos a considerar los dos puntos de vista, así como sus implicaciones para el diseño y la operación de los sistemas......

Words: 24916 - Pages: 100

Free Essay

Modelos de Arquitectura de Software

...Modelos de desarrollo Desarrollo por etapas La ingeniería del software es el proceso formal de desarrollo de software en el que las necesidades del usuario se traducen en requerimientos, estos se transforman en diseño que se implementa en código que se prueba, documenta y se certifica para su uso operativo. Según la definición del IEEE la ingeniería del software se define como “la aplicación de un método sistemático, disciplinado y cuantificable al desarrollo, operación y mantenimiento de software, esto es, la aplicación de la ingeniería al software”. Esta consiste en etapas principales: 1. Análisis de requerimientos: En esta etapa se obtiene toda la información necesaria para llevar acabo el software por ejemplo: información de la empresa, que tipo de software será, a quienes va dirigido, porque se necesita entre otras cosas mas quizá lo más importante de esta etapa es que requisitos debe cumplir el software para ser de calidad (cumpla con las expectativas). 2. Especificación: En esta etapa se elabora un plan de gestión y se detalla profundamente el software. Algunas de las cosas que se generan en este punto son: Documento de Especificación de requisitos, documento de Aseguramiento de la calidad, Métricas de software, casos de uso, etc. 3. Diseño y arquitectura: Determinar cómo funcionara de forma general sin entrar en detalles incorporando consideraciones de implementación tecnológica, como el hardware la red, etc. Suele ir muy entre lazada con la etapa......

Words: 1764 - Pages: 8

Free Essay

De Historische Binnenstad Van Paramaribo

...Erfgoed maakt de burger bewust van zijn ecultuur en geschiedenis. De waarde en betekenis van erfgoed verschilt per individu of gemeenschap. Erfgoed is sterk gebonden aan tijd en plaats. Een relatie tussen partij overheid, partij toerisme en de gemeenschap die waarde hecht aan het erfgoed. Het UNESCO , een VN-orgaan is een belangrijk internationale organisatie voor behoud en registreren van erfgoed als werelderfgoed. streeft naar de identificatie, de bescherming en het behoud van het cultureel en natuurlijk erfgoed in de hele wereld beschouwd als van uitzonderlijke waarde voor de mensheid te bevorderen. Dit is vastgelegd in een internationaal verdrag wat betreft de bescherming van het cultureel en natuurlijk erfgoed, door de UNESCO in 1972 goedgekeurd. De binnenstad van Paramaribo, Surinaams erfgoed , staat vermeld op deze lijstIn juni 2002 werd de oude binnenstad van Paramaribo op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO geplaatst..Paramaribo is een voormalige Nederlandse koloniale stad uit de 17e en 18e eeuw en ligt aan de noordelijke kust van tropisch Zuid-Amerika. Het originele en zeer karakteristieke stratenplan van het historisch centrum is intact gebleven Inzichten in UNESCO Werelderfgoedsite en de historische binnenstad van Paramaribo zullen beschreven worden. De stadsproblematiek en uitdagingen met betrekking tot het beheer, onderhoud en duurzaam gebruik van de binnenstad zullen ook beschreven worden in dit verslag voor het vak Inleiding Erfgoedtoerisme De......

Words: 700 - Pages: 3

Free Essay

De Redding Van Gouden Gids

... companies  no  longer  willing  to   pay  for  their  record  and  advertisement  in  these  pages.  Nevertheless,  consumers  still  are   in  need  for  phone  numbers.  And  companies  are  still  willing  to  pay  to  get  their  phone   number  in  easy  reach  of  consumers.  Although,  there  are  several  (free)  ways  to  find  a   phone  number  without  carrying  the  Golden  Pages  with  you  everywhere  you  go,  these   solutions  are  no  new  sustainable  business  models.  Take  for  example  the  free  Gouden   Gids  application,  the  several  free  service  numbers  one  can  call  or  simple  Google  on  ones   smart  phone.  So,  what  business  model  is  sustainable;  which  development  will  make   companies  eager  to  pay  for  to  be  related  to;  and  which  Golden  Integration  will   consumers  use  as  their  primary  source.     As  the  use  by  consumers  makes  or  breaks  the  business  model  of  Golden  Pages,  key  is  to   think  from  a  consumer’s  insight.  Consumers  want  their  needs ......

Words: 534 - Pages: 3

Free Essay

De Eetclub

...kinderen. Zij en haar man Michel, besluiten om van de stad naar het platteland te verhuizen, naar een klein, afgelegen dorp. Daar komt ze in contact met Hanneke en via haar met 3 rijke, verwende getrouwde vrouwen (Patricia, Babette en Angela) en hun mannen. Alles draait om luxe en ze vormen een hechte vriendenclub, de eetclub. Alles verloopt vredig totdat Evert, een volwaardig lid van de eetclub, plotseling gek wordt en tot slot zichzelf en zijn gezin wil ombrengen door zijn huis in brand te steken. Zelf komt hij om het leven maar zijn vrouw (Babette) en de kinderen ontkomen. Vanaf dat moment spreekt de vriendenclub elkaar dag en nacht en wordt er heel wat afgeroddeld. Dan, een krappe week na de dood van Evert, springt Hanneke van het balkon. Iedereen is geschokt en niemand had dit verwacht. Behalve Karen gelooft iedereen, inclusief Hanneke’s man, dat Hanneke zelfmoord heeft gepleegd. Karen kan niet geloven dat Hanneke gesprongen is. Ze gaat op onderzoek uit en komt steeds meer te weten over de geheimen van haar ‘vrienden’. Karen blijkt haar vrienden helemaal niet zo goed te kennen als ze altijd dacht en bij haar vrienden lijkt hun hele leven te draaien om geld, genot en eer. Hanneke ging vreemd met Evert, Kees (man van Angela) heeft het gedaan met Babette en Simon (man van Patricia) heeft zowat elke vrouw zijn bed in gekregen. Zelfs Karen zelf heeft het moment dat Hanneke zelfmoord pleegt een buitenechtelijke relatie met Simon. De recherche speelt vuil spel en maakt......

Words: 2582 - Pages: 11

Free Essay

De Amicitia

...De amicitia 21 - 23 Laten wij nu eerst [het begrip] virtus verklaren op basis van ons dagelijks leven en spraakgebruik en het niet, zoals sommige geleerden, beoordelen met verhevenheid van woorden en laten we tot de goede mannen diegenen rekenen die [in het algemeen] als zodanig beschouwd worden, mensen als Paulus, Cato, Galus, Scipio, Philus; met hen is het gewone leven tevreden; laten we diegenen echter buiten beschouwing laten, die helemaal nergens gevonden worden. Dus een vriendschap tussen dergelijke mannen heeft zulke grote voordelen dat ik ze nauwelijks kan noemen. In de eerste plaats, hoe kan een leven 'leefbaar' zijn, zoals Ennius zegt, dat niet in de wederzijdse genegenheid tot (van) een vriend rust vindt? Wat is prettiger dan iemand te hebben met wie je alles net zo durft te bespreken als met jezelf? Hoe zou er zo'n groot geluk kunnen zijn in voorspoed, als je niet iemand had die daarover net zo blij zou zijn als jijzelf? Tegenspoed dragen echter zou moeilijk zijn zonder iemand die daaronder nog meer zou lijden dan jij. Kortom, de overige dingen die worden nagestreefd, zijn elk afzonderlijk geschikt voor doorgaans één ding, rijkdom om te gebruiken (opdat je het gebruikt), macht om vereerd te worden, openbare functies om geprezen te worden, genoegens om te genieten, gezondheid om vrij te zijn van pijn en de functies van je lichaam te vervullen; vriendschap omvat de meeste dingen; waarheen je je ook maar wendt, ze is paraat, ze wordt op geen enkele plaats......

Words: 2941 - Pages: 12

Free Essay

Fin de Siecle

...Fin de Siècle begrip fin de siècle: cultuurperiode rond de eeuwwisseling: 1875 – 1914 pessimistische geestesgesteldheid: naar het gevoel van de kunstenaars, niet van de burgerij rond deze tijd was de industriële revolutie: grote technische ontwikkelingen, grote verschillen tussen arm en rijk. Arbeider ten opzichte van de rijke burger. De rijke burgerij was trots op ‘hun maatschappij’, ze waren arrogant, de kunstenaars reageerden op de rijke, arrogante burgerij. Ze wilden waarschuwen dat de maatschappij eraan onderdoor gaat, aan hun eigen techniek. De kunstenaars kregen gelijk dat mensen kapot gaan aan hun eigen techniek. Twee voorbeelden: WO1, geweren etcetera en de titanic. Het ontstaan van de moderne tijd, maar er broeide onrust en kunstenaars reageerden op de rijke burgerij. Kunstenaars gingen zich afzetten tegen de zelfvoldane maatschappij, door te vluchten in de schijnwereld van de romantiek. (1. Liedtekst van Stef Bos – Fin de Siècle) Twee typen decadente (= om te reageren) kunstenaars, ook onder de Tachtigers 1. Dandy: voelde zich verheven boven de maatschappij, droegen ene pak, wandelstok enzovoort (bijv. Louis Couperus en Lodewijk van Deyssel) 2. Bohemien: ging eraan onderdoor, zwerver. (bijv. Willem Kloos) ‘Wat zijn de twee verschillen tussen de twee?’ Decadentisme Stroming vanuit het fin de siècle. Via de invloed van Charles Baudelaire (Frankrijk). Dichtbundel: les fleurs du mal. Hij ergerde zich en uitte dat door het estheticisme:......

Words: 2478 - Pages: 10